Askeri yargı kanunlarında değişiklik

Tasarıyla,mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre AskeriHakimler Kurulu kuruluyor.

Askeri HakimlerKurulu; Milli Savunma Bakanı ile bakanın teklifi ve Başbakanın onayı ile birinci sınıf askeri hakimler arasından seçilen 4üyeden oluşacak.

Askeri HakimlerKurulu’nu yönetmek ve temsil etmek üzere Milli SavunmaBakanı, Kurula başkanlık yapacak.

Askeri Hakimler Kurulu, kanunlarla verilen görevlerini yerine getirirken ve yetkilerinikullanırken bağımsız olacak;hiçbirorgan, makam, merciiveya kişi, kurula emir ve talimat veremeyecek.

Askeri HakimlerKurulu, mahkemelerin bağımsızlığıile hakimlikteminatı esaslarınıgözeterek adalet, tarafsızlık, doğruluk ve dürüstlük, tutarlılık, eşitlik, ehliyet ve liyakat ilkeleriçerçevesinde görev yapacak.

Görevleri

Tasarıya göre, Askeri Hakimler Kurulu’nun görevleri, şunlar olacak:

-Milli Savunma Bakanlığının askeri mahkemelerin yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak.

-Askeri hakimlerle ilgili;Mesleğe kabul etme, atama ve nakletme, yıllık ve mazeret izinleri dışındaki her türlü izinleri verme, birinci sınıfa ayırma ve birinci sınıf olma, disiplin cezası verme ve disiplin cezalarını sicilden silme, görevden uzaklaştırmaişlemlerini yapmak.

-Yargı yetkisininkullanımına ilişkin hususlar hariç olmak üzere askeri mahkemedegörevli askeri hakimlerinidari görevleriile delilleri değerlendirme ve suçu niteleme yetkisi hariç olmak üzere askeri savcıların adli görevlerine ilişkin konularda genelge düzenlemek.

-Askeri hakimlerinnöbet gün ve saatleri ile nöbet tutanların dinlenme haklarınailişkin esasları belirlemek.

-Mevcut askeri hakim miktarının kadro ihtiyacını karşılamadığı hallerde ihtiyacın yedek subaylar yoluyla karşılanmasıiçin Milli Savunma Bakanlığına teklifte bulunmak.

-Görev alanına ilişkin yönetmelik ve genelgeleri çıkarmak.

-Savaş ve seferberlik halleri ile yurtdışında görevlendirilen birliklerle birlikte hareket edecek ve görev yapacak askeri ağır ceza mahkemeleri, askeri mahkemeler ve askeri savcılar ile bunların kararlarına bakacak itiraz mercilerinibelirlemek.

Başkan dışındaki Kurul üyelerinin görev süresi 4yıl olacak ve görev süresi dolan üye yeniden seçilebilecek.

Sicil düzenlemesi

Askeri hakimlerin rütbe terfi, rütbe kıdemliliği ve kademe ilerlemesi yapmalarını temin edecek yeterlilikleri sicil ile saptanacak.

Askeri Yargıtay Başkanı, Başsavcısı, İkinci Başkanı, daire başkanları ve üyeleri ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanı, Başsavcısı, daire başkanları ve üyeleri hakkında general-amiral sicil belgesi, subay sicil belgesi ve mesleki sicil belgesi; askeri hakim general­ amiraller, Askeri Yargıtay Başsavcı yardımcıları ve tetkik hakimleri ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi savcı ve raportörleri hakkında mesleki sicil belgesi düzenlenmeyecek.

Siciltanzimineesas olansicilsüresibirterfiyılı olacak.Meslekisicilnotunun verilebilmesi için askeri hakimin karar veya işleminino sicildönemi içinde verilmiş veya yapılmış olması şart olmayacak.

General-amiral ve subay sicil belgelerinin düzenlenebilmesi için, sicili düzenlenecekaskeri hakimin bir sicil süresi içinde altı ay görev yapması gerekecek.

Sicil üstü, asıl veya vekil olarak o görev yerinde sicili düzenlenecek ile birlikte üç ay süreyle görev yapmadıkça sicil düzenleyemeyecek.

Mesleki sicil notları;Askeri mahkemelerde görevli askeri hakimler için Askeri Yargıtay DaireleriveDaireler Kurulunca;askeri başsavcılıklarda görevli askeri hakimler için Askeri Yargıtay Başsavcılığı ve askeri adalet müfettişlerinceverilecek.

Askeri hakimin askeri mahkemeden askeri başsavcılığa veya askeri başsavcılıktan askeri mahkemeye atanması, atanmadan önceki karar veya işlemleri nedeniyle hakkında mesleki sicil notu verilmesine engel olmayacak.

Birinci sınıfa ayrılma

Askeri hakimlerin birinci sınıfa ayrılmave birinci sınıf olmak içinAskeri hakimlik mesleğinde 12yılını doldurmak;kınama, kademe ilerlemesinin durdurulması veya derece yükselmesinin durdurulması cezalarınıaynıneviden olmasa bile birden fazla; yer değiştirme cezasını ise hiç almamış olmak;Affa uğramış olsa bile, mesleğin vakar ve onuruna dokunan veya kişisel haysiyet veitibarını kıran veya görevle ilgili herhangi bir suçtan hüküm giymemesi gerekecek.

Birinci sınıfa ayrılmave birinci sınıf olmak için, ahlaki gidişleri, mesleki bilgi ve anlayışları, gayret ve çalışkanlıkları, gördükleri işlerin birikmesine sebep olup olmadıkları,çıkardıkları işlerin miktar ve mahiyetleri, göreve bağlılıklarıve devamları,halkağıtlarıve sicil belgeleri, kanun yolu incelemesinden geçen işleri, örnek karar ve mütalaaları ve varsa mesleki eser ve yazıları ile katıldıkları meslek içi ve uzmanlık eğitimleri gözönünde tutularak Askeri Hakimler Kurulu’nca ilan edilen birinci sınıfa ayrılma ilkelerinde aranan koşulları taşımalarıgerekecek.

Askeri hakim atamaları, Askeri Hakimler Kurulu tarafındanyapılacak; ancak Askeri Adalet İşleri Başkanlığı, Askeri Adalet Teftiş Kurulu Başkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığının yargı ile ilgili diğer idari görev kadrolarına atama, Milli Savunma Bakanı tarafından yapılacak.

Askeri Yargıtay Başkanlığı’na,ikinci başkanlığına, daire başkanlıklarına, üyeliklerineve Başsavcılığına seçilen askeri hakimlerin atamaları Milli Savunma Bakanı ve Başbakanın müşterek kararnamesi ile Cumhurbaşkanının onayına sunulacak.

Askeri hakimlerinistifaları, Milli Savunma Bakanı tarafından kabul edilecek.

Askeri hakimleringörev yerleri ve sıfatları ne olursa olsun emeklilikyaş hadleri diğer subaylargibi olacak;emeklilik istemleri Milli Savunma Bakanı tarafından kabul edilecek.

Askeri hakimlere;sıfat vegörevlerigereklerineuymayan hal vehareketlerinin tespit edilmesi üzerine durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre, Askeri HakimlerKurulu tarafından, savunmalarıaldırılarak uyarma cezası; aylıktan kesme cezası; kınamacezası; kademe ilerlemesini durdurma cezası; derece yükselmesini durdurma cezası; yer değiştirme cezası ve meslekten çıkarmacezası verilebilecek.

Hükümlülüğügerektiren suç, mesleğin şeref ve onurunu bozan veya mesleğe olan genel saygı ve güveni ortadan kaldıran nitelikte görülürse, meslekten çıkarma cezası verilir.

Disiplin cezasının uygulanmasını gerektirenfiilsuç teşkil etmese ve hükümlülüğügerektirmese bile mesleğin şeref ve onurunu ve memuriyet nüfuz ve itibarını bozacak nitelikte görüldüğü takdirdede meslekten çıkarma cezası verilecek.

Tasarıya göre, Askeri Hakimler Kurulu’nun gündemiBaşkan tarafından belirlenecekve en az toplantı gününden üç gün önce üyelere bildirilecek.Gündemde değişiklik yapılması, Başkanın talebi üzerine Kurul kararıyla olacak, kurulun sekretaryası, Askeri Adalet İşleri Başkanlığı tarafındanyürütülecek. Bu amaçlaAskeri Adalet İşleri Başkanlığı bünyesinde yeteri kadar personel görevlendirilecek.

Kurul, her yıl Mayıs ve Aralık aylarının ilk haftası toplanacak.Ancak, ihtiyaç halindeBaşkan’ın daveti üzerine diğer zamanlarda da toplanabilecek.Kurulüyetamsayısınınsaltçoğunluğuylakarar alacak. Başkan,enkıdemsizdenbaşlayarak oyları toplayacak ve en sonunda kendi oyunu kullanacak.Disiplin işlemlerinde oyların dağılması halinde ilgilinin en fazla aleyhinde olan oy çoğunluk meydana gelinceye kadar kendisine en yakın olan oya ilave edilecek.Oylamalarda çekimser oy kullanılamayacak.

Kurul üyeleri,iş kendisi ile ilgili ise,ilgilinin, evlilik bağı kalmasa bile karı veya kocası, kan veya kayın hısımlığındanüstsoyu veya altsoyu veya onunla evlat edinme bağı veya ilgili ile aralarında ikinci dereceye kadar kan hısımlığı veya evlilik sona erse dahi ikinci dereceye kadar kayın hısımlığı olursa, aynı işte tanık olarak dinlenmiş,bilirkişilik, avukatlık, hakimlik veya savcılıkyapmış ya da daha önce işin soruşturulması ile görevlendirilmişse, ilgili ile aralarında bakılan işe esas olan olaydan önce açılmış bir dava varsaKurul çalışmalarına katılamayacaklar ve herhangi bir şekilde işe bakamayacaklar. Bu nedenle oylarda eşitlik olması halinde Başkanın kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış sayılacak.

Kurulda görüşülen işler tutanağa bağlanacak ve tesis edilen işlemler bir kararla tespit edilecek.

Kurulun, askeri hakimlerin özlük ve disiplin işleri hakkında verdiği kararlar kendilerine, müracaatların sonuçları ise ilgilisinetebliğ edilecek.

Kurulun tüm kararlarına karşı yargı yolu açık olacak.

Askeri hakimler ve savcılar, duruşma hakimliği ve savcılıkgörevlerini yaparken eşiti adliye hakimlerinin ve savcılarının özel kıyafetini taşıyacak.Askeri hakimlere Milli Savunma Bakanlığı’nca yapılacak mesleki kıyafet, kitap ve bilgisayar yardımı hakkında Hakimler ve Savcılar Kanunu’nun "meslekikıyafet, kitap ve bilgisayar yardımı" başlıklı maddesi hükümleri uygulanacak.

Tasarıyla askeri yargı ile ilgili idari görev kadrolarına, Genelkurmay Başkanlığı’nca gösterilen lüzum üzerine Milli Savunma Bakanlığı’nca uygun görülecek "yurtdışı sürekli görev yerlerindeki kadrolar ile uluslararası mahkeme veya kuruluşların kadroları" eklendi.

Milli Savunma Bakanı, askeri mahkemelerde ve askeri başsavcılıklardagörevli askeri hakimlere asıl görevlerine ek olarak ve 3 ayı geçmemek üzereizin, hastalık veya diğer sebeplerle boş bulunan aynı yerdeki veya başka bir yargı çevresindeki aynı nevihizmete ait kadro görevini yapmak için geçici yetki verebilecek.

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte görevde bulunan askeri hakimlerin, birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma tarihleri, bu Kanun hükümleri dikkate alınarak, kazanılmış hak ve statüleri geriye götürülmeksizin ve geçmişe yönelik mali hak ve yükümlülükler doğurmaksızın yeniden belirlenecek.

Cezalar

Bu Kanunda özel bir düzenleme bulunmadığı takdirde, Türk Ceza Kanunu’nun genel hükümleri, askeri suçlar ve cezalar hakkında da uygulanacak.

Askeri şahıslar hakkında askeri ve adli yargı mahkemeleri tarafından hükmolunan hapis cezaları, bu sıfatlarını korudukları sürece askeri cezaevlerinde infaz edilecek.

Ancak yükümlü erbaş ve erler hakkında; asker edilmeden önce işledikleri suçlardan verilen hapis cezaları, asker edildikten sonra işledikleri suçlardan verilen bir yıl veya daha fazla süreli hapis cezaları,Adalet Bakanlığı ceza infaz kurumlarında çektirilecek.Koşullu salıverilen veya tahliye edilenyükümlüler, geri kalan askerlik hizmetlerini tamamlamak üzere askeri makamlara teslim edilecek. Bunlar hakkında hükmolunan denetimli serbestlik tedbirlerinden askerlik yükümlülüğü ile bağdaşmayanların yerine getirilmesi, askerlik hizmetlerinin sonuna bırakılacak.

Haklarında tutuklama kararı verilen askeri şahıslar, bu sıfatlarını korudukları sürece enyakın askeri tutukevine konulacak. Ancak yükümlü erbaş ve erlerin adli yargıdaki soruşturma ve kovuşturmaları esnasında verilen tutuklama kararlarının infazı, Adalet Bakanlığı ceza infaz kurumlarında yerine getirilecek. Bunlar tahliyelerinden sonra geri kalan askerlikleri tamamlattırılmak üzere yeniden askere sevk edilecek. İnfaz sırasında tutuklu ve hükümlülerin üzerlerinde askerlik kıyafet ve işaretleri bulunmayacak.

Erteleme

Türk Ceza Kanunu’nun hapis cezasının ertelenmesine ilişkin hükümleri, askeri suçlar hakkında da uygulanacak.

Ancak "sırf askeri suçlardan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan netice cezanın3 ay veya daha fazla süreli hapis cezası olması, fiilin disiplini ağır şekildeihlal etmesi veya birliğin güvenliğini tehlikeye düşürmesi veya birliğin muharebe hazırlığını veya etkinliğini zafiyete uğratması veya büyük bir zarar meydana getirmesi, fiilin savaş veya seferberlikte işlenmesi, daha önce sırf askeri bir suçtan dolayı mahkum olunması" hallerinde hapis cezaları ertelenmeyecek.

Yetkili kişi ve organlar tarafından disiplin cezası ile cezalandırılan askerişahıslardan disiplin cezasının infaz şartlarını yerine getirmeyenler, 4 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacak.

Buna göreverilecek ceza, suç seferberlik halinde işlendiği takdirde yarıoranında, savaş halinde ise bir kat artırılacak.

Yetkili kişi ve organlar tarafından disiplin cezası ile cezalandırılan asker kişilerden disiplin cezasının infaz şartlarını yerine getirmeyenlerin fiillerinin Askeri Ceza Kanunu’nun "firar ve cezası" başlıklı 66 ile"sözleşerek firar ve cezası" başlıklı 70. maddelerindeki suçları oluşturması halinde sadece bu suçlarailişkinhükümler uygulanacak.Ancak bu suçlardan dolayı verilecek ceza altıda bir oranında artırılacak.

Kıta, karargah veya kurumlarda ya da görev esnasında veya görev yerlerinde uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaksuçlarını işleyen askeri şahıslar hakkında, Türk Ceza Kanunu’nun bu suçlara ilişkin hükümleri uygulanacak.

Askeri ve adli yargı mahkemeleri tarafından verilen kısa süreli hapis cezalarıYedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunuhükümlerine göre askerlik hizmetini yerine getiren yükümlüler ile yükümlü erbaş ve erler hakkında, Türk Ceza Kanunu’nun "kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar" başlıklı50. maddesindeki "tüm seçenek yaptırımlara", diğer askeri şahıslar hakkında ise aynı maddedeki "seçenek yaptırımlara" çevrilebilecek.

Ancak "sırf askeri suçlardan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan netice cezanın 2ay veya daha fazla süreli hapis cezası olması, fiilin disiplini ağır şekilde ihlal etmesi veya birliğin güvenliğini tehlikeyedüşürmesi veya birliğin muharebe hazırlığını veya etkinliğini zafiyete uğratması veya büyük bir zarar meydana getirmesi, fiilin savaş veya seferberlikte işlenmesi" hallerinde kısa süreli hapis cezaları seçenek yaptırımlara çevrilemeyecek.

Askeri Ceza Kanunu’nda yer alan "ölüm" cezaları, "ağırlaştırılmış müebbet hapis" cezasına dönüştürüldü.