Basbakan Yildirim’in, Azerbaycan Devlet Televizyonu (AZTV) röportajinin tam metni

 

SUNUCU- … (Azeri Konuşma)

BAŞBAKAN BİNALİ YILDIRIM- Teşekkür ediyorum.

Gerek Azerbaycan’da, gerek Türkiye’de bizi izleyen bütün vatandaşlarımıza, kardeşlerimize vakitleri hayırlı olsun diyoruz.

Azerbaycan-Türkiye, siz de ifade ettiniz, bir millet, iki devlet. Bu aslında birçok şeyi ifade ediyor. Azerbaycan-Türkiye ilişkilerinde Azerbaycan’ın bağımsızlığını kazanmasından itibaren çok hızlı bir gelişme görüyoruz, gelişmenin tarihsel geçmişi var, dostluk geçmişi var, kardeşlik geçmişi var, tabi ekonomik açıdan, siyasi açıdan, kültürel açıdan gelişmeleri burada söyleyebiliriz.

İki ülke arasındaki yatırımlar karşılıklı olarak artıyor. Azerbaycan’ın 10 milyar doların üzerinde Türkiye’de yatırımı var, aynı şekilde Türk yatırımcılarının da bir o kadar Azerbaycan’da yatırımı var.

Bunların ötesinde, aslında sadece Azerbaycan’ın ve Türkiye’nin geleceğini ilgilendirmeyen, aynı zamanda bütün Kafkas bölgesini, hatta Orta Asya’yı, hatta Balkanlar ve Avrupa’yı da yakından ilgilendiren önemli projeler var. Bunlar nedir? Bakü-Tiflis, Ceyhan projesi, Bakü-Tiflis-Erzurum-Şahdeniz var, ayrıca TANAP projesi ve bizzat içinde yer aldığım Bakanlığım zamanında Bakü-Tiflis-Kars demir yolu … bunlar çok önemli projeler.

Düşünün ki, bugün Bakü-Tiflis-Kars demir yoluna ta Çin’den gelen yükler, bütün Orta Asya’dan, Türkmenistan’dan, kuzeyden Kazakistan’dan Hazar üzerinden Bakü’ye, Bakü’den Tiflis-Kars, ta Edirne’ye, Balkanlar’a, Londra’ya kadar ulaşabiliyor. Bu ne demektir? Yüzyıllar boyunca Doğuyla Batı arasında ticaret yollarının geçtiği bu güzergahın yeniden hayata geçirilmesi, ihya edilmesi. Bunu kim yapıyor? Türkiye-Azerbaycan, tabi Gürcistan da bu projede yer alıyor.

Aynı şekilde TANAP projesi de hem Kafkas bölgesini, Türkiye’nin ve bütün Avrupa’nın enerji tehlikesizliğini sağlayan çok büyük bir proje, bu sene sonunda da inşallah bu projeyi de tamamlamış olacağız.

Tabi ilişkilerimiz bununla sınırlı değil, daha fazla potansiyelimiz var, daha fazla imkanımız var, kültürel ilişkilerimiz, ticari ilişkilerimiz de geliyor. Mesela yarın Uluslararası Nizami Gencevi toplantısı var, dünyanın her tarafından cumhurbaşkanları, başbakanlar, bakanlar geliyor, eski cumhurbaşkanları geliyor, başbakanlar geliyor. Konu ne? Konu, küresel barış, bölgesel barış. Dünyanın çeşitli ülkeleri arasındaki uçurumun, refah, kalkınma uçurumunun ortadan kaldırılması, terörle mücadele ve dostluğun, kardeşliğin, istikrarın sağlanması.

Bunun için, Nizami Gencevi belki bilmeyenler vardır, 13. yüzyılda yaşamış çok büyük bir Azeri Türk bilgini. O devirde yazdığı mesneviler, kitaplar, şiirler bugün bile herkesin başucu kitabı niteliğinde. Verdiği öğütlerle devlet adamlarının milletleri için ne kadar güzel işler yapabileceğini, yanlış yaparlarsa başlarına neler gelebileceğini çok akıcı bir dille anlatıyor.

Tabi hoşgörü, kapsayıcılık ve bölgesel, küresel barışın temini, terörle ortak mücadele, aşırıcılıklara son verme, bütün bunlar esasında Nizami Gencevi’nin 13. asırda bütün insanlığa olan mesajıdır. Bu mesajın bugün Bakü’den dünyaya yayılmış olması ve küresel bir boyut kazanması hem dost ve kardeş Azerbaycan bakımından, hem de Türkiye açısından gurur verici bir şey, dolayısıyla böyle bir toplantıya katılmaktan da büyük bir memnuniyet duyuyorum.

SUNUCU- … (Azeri Konuşma)

BAŞBAKAN BİNALİ YILDIRIM- Çok doğru bir şey söylediniz. Şunu söyleyeyim: 2004’te ben Ulaştırma Bakanıydım, bu projeyi ilk defa, Bakü-Tiflis-Kars demir yolunu ilk defa gündeme getirdiğimizde bu projenin gerçekleşeceğine inanan neredeyse yoktu, hayal dendi. Ama biz sabrettik, inat ettik, gayret ettik ve bugün o hayal gerçeğe döndü.  Tabi burada Cenap President İlham Aliyev ve Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın tapşırakları, dirayeti, onların liderliği çok önemliydi. Onlar bu proje olacak dediler, Gürcistan’a da gerekli destekler verildi, ihtiyaçları karşılandı ve projeye onlar da katıldılar ve nihayet projeyi tamamladık. Daha şimdiden Avrupa’dan bu tarafa yük taşıtmak isteyenler var, Çin’den, Orta Asya’dan bu projeye katılmak isteyenler var.

Aynı şekilde düşünün TANAP projesi, bu da Avrupa’ya, sadece Türkiye’ye değil, Avrupa’ya, Balkanlar’a doğalgaz taşıyacak bir hat. Türkiye kısmı bu sene bitiyor, Türkiye’den sonra da TAP diye devam ediyor Balkan ve Avrupa ülkelerine. Dolayısıyla burada ne yapıyor? Enerjide tehlikesizlik aynı zamanda sağlıyor. Enerji güvenliği Avrupa için birinci derecede önemli bir konu, terörden daha da önemli bir konu. O yüzden bu ve buna benzer projeler Türkiye’nin, Azerbaycan’ın, hatta Gürcistan’ın bölgedeki önemini daha da ortaya çıkartıyor ve bölgenin istikrarı, huzuru, geleceği için ciddi bir imkan sağlıyor. İsteriz ki bölgedeki diğer bir ülke de buna katılsa, artık geçmişe yönelik yanlışlardan vazgeçse, kastettiğim ülkeyi anlıyorsunuz, Ermenistan.

Bu Yukarı Karabağ meselesinde biz Azerbaycan’ın bütün egemenlik haklarının eninde, sonunda sağlanması gerektiğini düşünüyoruz. Birleşmiş Milletler, AGİT Minsk Grubu, bütün uluslararası örgütler burada Ermenistan’ın yaptığı işin büyük bir yanlış, büyük bir katliam olduğunu biliyor, kabul ediyor, bir insanlık suçu işlendiğini herkes kabul ediyor, ama çözüm konusunda maalesef adım atmada biraz gerekli hassasiyeti göremiyoruz. Ama şartlar ne olursa olsun, bizim bakımımızdan her zaman Azerbaycan’ın haklı davasının biz yanındayız.

SUNUCU- … (Azeri Konuşma)

BAŞBAKAN BİNALİ YILDIRIM- Tabi ki, yani burada Yukarı Karabağ meselesi gündemde kaldıkça, bölgesel istikrar, bölgesel huzur her zaman tehdit altında demektir. Kaldı ki siz de ifade ettiniz, Birleşmiş Milletler, AGİT, İslam İşbirliği Teşkilatı, daha birçok uluslararası toplumun kararları var, bu konuda Azerbaycan’ın haklılığı dünyaca kabul edilmiş. Burada yapılması gereken şey şu: Ermenileri bu uluslararası toplum, kuruluşlar daha fazla teşvik etmeli, yani bu çözüm konusunda onlara daha fazla baskı yapmalı. Ama eninde sonunda bu yanlış düzelecektir, biz buna inanıyoruz. Çünkü ortada Azerbaycan’ın 20 faiz işgal edilmiş toprağı var, 1 milyona kaçkın var, dolayısıyla bunlar çözülmeden, bu insanlar yurtlarına dönmeden bu işlerin bitmesi söz konusu değil.

Biz şunu prensip olarak kabul ediyoruz: Azerbaycan için tehdit neyse, bizim için de odur, Azerbaycan’ın sevinci neyse bizim için odur, üzüntüsü neyse bizim için de odur.

Bakın, biz de benzer bir çalışmayı şimdi Türkiye’de yapıyoruz. Türkiye 40 yıldan beri terör örgütüyle büyük mücadele veriyor, şimdi artık yurt içinde terör mücadelesinde ciddi bir mesafe kat ettik. Fakat maalesef şimdi özellikle Suriye’de yönetim boşluğundan, iç savaştan dolayı ne oldu? Orada terör tekrar hortladı, Irak’ta PKK, DEAŞ, Suriye’de YPG, PYD, bütün bunlara karşı Türkiye amansız bir mücadele veriyor. Esasında orada, Suriye’de çözüm üretmek için, işte Suriye’de kalıcı bir barış sağlamak için, devlet kurmak için herkes sözde gayret ediyor, 70’den fazla ülke var orada, ama herkesin kafasında başka başka fikirler var, hiçbirinin bizim kadar Suriye’ye iç içe hali yok. Bizim 911 kilometre hududumuz var, ortak hududumuz ve 3,5 milyon Suriyeliye biz 7 yıldır ev sahipliği yapıyoruz, onlarla evimizi, aşımızı paylaşıyoruz. Dolayısıyla burada Türkiye’nin huzuru sağlamak, terörü yok etmek için çok haklı bir mücadelesi var, bunu daha önce Fırat Kalkanı’yla, Cerablus, Azez hattında yaptık, şimdi Afrin hattında gerçekleştiriyoruz. İnşallah buradan bütün terör unsurlarının tamamını temizleyeceğiz, orada yaşayan Arap, Kürt, Türkmen ahaliyi de bu zulümden kurtaracağız.

Bizim için prensip bellidir; ülkemizin güney hudutlarında hangi tehdit gelirse gelsin, nerede ne zaman geldiğinin önemi yok, biz ona karşı gereken güvenlik tedbirimizi uluslararası hukuka dayalı olarak meşruiyet içerisinde alıyoruz, almaya devam edeceğiz.

SUNUCU- … (Azeri Konuşma)

BAŞBAKAN BİNALİ YILDIRIM- Şimdi 3’lü mekanizma çalıştı Gürcistan-Azerbaycan-Türkiye, birçok proje yapıldı, bölgesel proje, bütün dünyayı ilgilendiren projeler. Şimdi 4’lü yapıyoruz…

SUNUCU- Daha da büyüyor.

BAŞBAKAN BİNALİ YILDIRIM- Büyüyor. İcabında ileride 5’li de yapacağız, 6’lı da yapacağız, yani daha doğudaki ülkeler biraraya gelecek, ortada, batıdakiler biraraya gelecek. Amaç, bütün bu coğrafyayı, yani Çin’den başlayıp ta Balkanlar’a, Avrupa’ya gidinceye kadar bütün bu Avrasya coğrafyasını, Kafkasya coğrafyasını, orta Asya coğrafyasını, Ortadoğu’yu, Balkanlar’da huzuru, istikrarı sağlamak, burada yaşayan insanların refahını artırmak. Yani biz Azerbaycan’la bunu zaten başından beri yapıyoruz iki devlet bir millet olarak, ancak bunu genişletmemiz lazım, bu birlikteliğe, bu gardaşlığa diğer ülkeleri de dahil etmemiz lazım. Onun için yarın, efendim buna işte İran’ın da katılması, daha sonra daha doğuda Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan gibi ülkelerin de katılması şüphesiz bölgenin geleceği için umut verici bir şey, bunun için gayret gösteriyoruz.

SUNUCU- … (Azeri Konuşma)

BAŞBAKAN BİNALİ YILDIRIM- Edemiyoruz. Yani şöyle: Potansiyelimiz çok yüksek, ama maalesef bu potansiyeli tam istediğimiz gibi kullanamıyoruz. Bunun için geçtiğimiz yıllarda yüksek düzeyli stratejik işbirliği ihdas edildi ve Bakü-Tiflis-Kars demir yolu lahiyesinin açılışıyla da burada ortak Bakanlar Kurulu Toplantısı Cenap Presidentlerinin Başkanlığında yapıldı, bir adım atıldı, bir hedef kondu, 5 milyar dolar yıllık ticaret hacmi, şimdi bunu gerçekleştirmek için yapılması gereken birtakım işler var, atılması gereken adımlar var.

Nedir? Taşımacılıkla ilgili bazı kolaylaştırıcı adımlar var, Bakü-Tiflis-Kars önemli bir adım, ama kara yolunda bazı sıkıntılar var.

Ticarette birtakım kısıtlayıcı şartlar var, yani işte bazı ürünlerin ithali, ihracı, bunlara ait kısıtlamalar var, bütün bunları teker teker ele alıyoruz. Yani şimdi mesela Azerbaycan Socar Türkiye’deki en büyük yatırımı ve oradaki yatırım sadece Türkiye’ye hitap etmiyor, daha çok dünyaya hitap ediyor, büyük bir rafineri.

Benzer şekilde burada Türk müteahhitlerinin altyapı yatırımlarına, Azerbaycan son 10 yılda müthiş bir inkişaf gösterdi, yollar, altyapı projeleri çok gelişti. Yani her geldiğimizde Bakü’yü, Azerbaycan’ı daha farklı, daha güzelleşmiş olarak görüyoruz. Uluslararası kültürel faaliyetleri, spor faaliyetlerini yapıyor şimdi. 2025’e Azerbaycan EXPO için Bakü müracaat ediyor. Bunlar çok önemli gelişmeler, bunlar bizim göğsümüzü kabartıyor. Azerbaycan’ın böyle güzel işler yapması, böyle inkişafı, sanki biz kendimiz yapmış gibi hissediyoruz. O yüzden üst düzey ziyaretlerin daha da artması lazım, bakanların daha sık gelip gitmesi lazım, işadamları arasında daha sıkı işbirliği olması lazım, ama her şeyden önce formalitelerin, mevzuatın azaltılması lazım, bunlar için de gayret ediyoruz, çalışıyoruz, günden güne iyileşiyor.

SUNUCU- … (Azeri Konuşma)

BAŞBAKAN BİNALİ YILDIRIM- Azerbaycan’a gelirken biz hiçbir yabancılık hissetmiyoruz, yani burada evimizde kendimizi hissediyoruz, aynı dili konuşuyoruz, aynı özelliklere sahibiz, aynı duygular besliyoruz, vatan, millet, bayrak sevgimiz aynı. Şimdi otele geldim, okul çocukları beni Azerbaycan-Türk bayrağıyla karşıladılar. Ve her biri Afrin’le ilgili mektup yazmışlar, o mektupları bana verdiler, Azerbaycan Bayrağını verdiler, Kur’an-ı Kerim’i verdiler. Sokakta Azerbaycan vatandaşlarına, gardaşlarımıza soruyorlar, herkes diyor ki, biz de Afrin’e gitmek istiyoruz, Türkiye’de de herkes Afrin’e gitmek istiyor. Bu ortak duyguyu yaşıyor olmak insan yabancı hissetmiyor kendini.

Onun için bir kez daha bana bu fırsatı verdiğiniz için ve sizin vasıtanızla Türkiye’de, Azerbaycan’da milyonlarca kardeşimizle sohbet etme imkanı bulduğumuz için çok müteşekkirim, teşekkür ediyorum.

SUNUCU- … (Azeri Konuşma)

BAŞBAKAN BİNALİ YILDIRIM- Sağ olun, iyi yayınlar.

SUNUCU- … (Azeri Konuşma)